İklim değişikliği Birleşik Krallık’ta At Hastalıkları Riskini Artırıyor
İklim değişikliği Birleşik Krallık’ta At Hastalıkları Riskini Artırıyor
İklim değişikliği, Birleşik Krallık’ta egzotik at hastalıklarının ortaya çıkma ihtimalini artırırken, veteriner uzmanlar erken teşhis, düzenli gözetim ve seyahat öncesi korunma önlemlerinin önemini vurguluyor.
2026 Britanya At Veterinerleri Birliği kongresinde düzenlenen “Değişen iklim, değişen hastalıklar?” başlıklı oturumda Batı Nil virüsü ile Afrika at vebası ele alındı. Her iki hastalık da ülkede teşhis edilmesi hâlinde hükûmete bildirilmesi gereken hastalıklar arasında bulunuyor.
Batı Nil virüsü için sivrisinek gözetimi kritik
Cambridge Üniversitesi Veteriner Hekimliği Bölümü’nde epidemiyoloji ve hastalık gözetimi direktörü Richard Newton, Batı Nil virüsünün kuşlarda varlığını sürdürdüğünü ve atlar arasında doğrudan değil, sivrisinekler aracılığıyla yayıldığını belirtti. Hastalığın etkileri hafif seyreden tablolardan ölümcül sonuçlara kadar uzanabiliyor.
Newton, Birleşik Krallık’taki veteriner hekimleri bu risk konusunda bilinçlendirmeye çalıştıklarını söyledi. Batı Nil virüsünün Kuzey Afrika’da ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde görüldüğünü, Birleşik Krallık’ta ise bilinen anlamda dolaşımda olmadığını ifade etti. Bununla birlikte hastalık, ülkede en az iki kez atlarda tespit edildi: İlk vaka 2013’te, ikinci vaka ise 2022’de görüldü. Her iki olayda da Avrupa’dan yakın zamanda getirilen atlar söz konusuydu.
2022’deki vaka, İspanya’nın güneyinde yarışmalara katılmış bir atta ortaya çıktı ve hayvanın ötanazi uygulanarak yaşamına son verildi.
Britanya’daki sivrisineklerde Batı Nil virüsüne ait genetik materyal kalıntılarının tespit edildiğini aktaran Newton, o tarihten bu yana yeni bir bulguya rastlanmadığını ancak bunun çevresel koşulların değişebileceğine dair önemli bir uyarı olduğunu belirtti.
Uzman, sivrisineklerin izlenmesinin hastalığın ortaya çıkışına hazırlık açısından temel önem taşıdığını söyledi. Avrupa’da Batı Nil virüsünün daha kuzeydeki bölgelere doğru ilerlediğini gösteren veriler bulunduğunu belirten Newton, iklim değişikliğinin böcek taşıyıcıların yaşamını sürdürmesini ve hastalıkların yeni bölgelere taşınmasını kolaylaştırabileceğine dikkat çekti.
At sahipleri hangi önlemleri alabilir?
Newton, özellikle atlarını Avrupa ana karasına, daha çok da güney Avrupa’ya götüren kişilerin riskin farkında olması gerektiğini belirtti. Seyahat eden atların aşılanabileceğini ifade eden uzman, Batı Nil virüsü aşısının oldukça başarılı olduğunu ve bu bölgelere gidecek atlar için güçlü biçimde tavsiye edildiğini söyledi.
Korunma önlemleri arasında sinek kovucu ürünlerin kullanılması, uygun örtülerden yararlanılması ve sivrisineklerin tercih ettiği sulak alanların dikkate alınması da yer alıyor.
Afrika at vebası için ağır tablo uyarısı
Kraliyet Veteriner Koleji’nden Mike Hewetson ise deneyim sahibi olduğu Afrika at vebasını “korkunç bir hastalık” olarak nitelendirdi. Hastalığı taşıyan böceklerin Birleşik Krallık’a özgü olmadığını ve ülkenin ılıman ikliminin bu türler için elverişli olmadığını belirten Hewetson, iklim değişikliğinin mevcut dengeyi değiştirdiğini söyledi.
Hewetson, koyun ve sığırlarda potansiyel olarak ölümcül sonuçlara yol açabilen mavi dil virüsünün Birleşik Krallık’ta yakın zamanda yayılmasına dikkat çekti. Afrika at vebasına benzer özellikler taşıyan mavi dil virüsü, kıta Avrupası’ndan rüzgârla taşınan aynı tür tatarcıklardan bulaşıyor.
Uzmanı endişelendiren gelişme ise hastalığın artık Birleşik Krallık içinde yerel olarak da taşındığına dair kanıtların bulunması. Bu durum, ülkeye özgü tatarcıkların da hastalığı bulaştırabilecek kapasiteye sahip olabileceğini gösteriyor. Hewetson’a göre mavi dil virüsü ülkede taşınabiliyorsa, Afrika at vebasının da ülkeye girmesi hâlinde benzer bir tablonun oluşması ihtimal dışı değil.
Afrika at vebasının duyarlı bir Birleşik Krallık at popülasyonunda ortaya çıkmasının hayvan refahı ve ekonomi açısından yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini belirten Hewetson, hastalık için herhangi bir tedavi bulunmadığını ve ölüm oranının yüzde 90-95 seviyesinde olabileceğini söyledi. Ülkede ruhsatlı bir aşı bulunmadığını, ancak bir aşının geliştirilme aşamasında olduğunu da ekledi.
Gözetim ve bilinçlendirme belirleyici olacak
Hewetson, hastalık gözetiminin belirleyici rol oynayacağını ve veteriner hekimlerin bu süreçte kritik sorumluluk üstleneceğini ifade etti. At sahiplerinin sınır aşan hastalıklar konusunda bilinçlenmesi ve Afrika at vebasının klinik belirtilerini öğrenmesi gerektiğini vurguladı.
Britanya At Veterinerleri Birliği, Afrika at vebası hakkında bilgi sunuyor. At hastalıklarına ilişkin gözetim bilgileri ise At Bulaşıcı Hastalıkları Gözetim ağı üzerinden takip edilebiliyor.
