Shori Hamada: Minderde hâlâ durdurulamayan newaza ustası
Shori Hamada, 36 yaşına basarken kariyerinin en dikkat çekici özelliğini bir kez daha ortaya koyuyor: Japonya’nın 78 kilo Olimpiyat şampiyonu, uluslararası arenada mücadele etmeyi sürdürüyor. Kariyerinin zirvesindeki birçok rakibi Dünya Judo Turu’ndan çekilmiş olsa da Hamada hâlâ tatamide. Baku’da 2018 yılında dünya şampiyonluğuna, üç yıl sonra Tokyo’da Olimpiyat altınına ulaşan Japon judocu, bugün sıra dışı kariyerinin yeni bir bölümünü yazıyor.
Hamada’nın hikâyesini özel kılan yalnızca uzun kariyeri değil. Onu kendi kuşağının en tanınan yer mücadelesi ustalarından biri yapan, newaza oyunundaki çeşitliliği ve geçişlerdeki olağanüstü becerisi.
Japon judosunda ayakta mücadele ile yer mücadelesi arasındaki geçişler zaten önemli bir yere sahip. Ancak Hamada bu uzmanlığı bambaşka bir seviyeye taşıdı. Rakipleri tehlikenin nerede olduğunu biliyordu; buna rağmen defalarca onun kontrolünde, yerde mücadele etmek zorunda kaldı. Hamada yalnızca tek bir sevdiği tutuşu arayan bir uzman değildi. Yerdeki en küçük fırsatı kontrol tutuşuna, boğma tekniğine ya da eklem kilidine çevirebilecek geniş bir repertuvara sahipti.
Bu fark, onunla karşılaşan rakipler üzerindeki baskıyı artırıyordu. Ayakta mücadelede ayakta kalmak yeterli değildi. Hamada’ya karşı başlatılan bir saldırı bile risk taşıyordu; çünkü başarısız bir atak, mücadelenin tam da Japon judocunun istediği yere, yere taşınmasına neden olabiliyordu.
Baku, uzmanı dünya şampiyonuna dönüştürdü
Hamada’nın dünya çapındaki çıkışı, 2018 Dünya Şampiyonası’nda Baku’da geldi. Japon sporcu o tarihe kadar 2017’de Hong Kong’da Asya şampiyonluğunu kazanmış, aynı yıl Tokyo Büyük Ödülü’nü de zirvede tamamlamıştı. Baku’da ise yükselen uluslararası itibarını 78 kiloda dünya şampiyonluğuyla taçlandırdı.
Bu başarı, 2026 Dünya Şampiyonası öncesinde ayrıca anlam taşıyor. Hamada’nın Azerbaycan’ın başkentinde dünya şampiyonu olmasının üzerinden sekiz yıl geçtikten sonra organizasyon yeniden Baku’ya dönüyor. Japon veteran ise hâlâ rekabetçi judo sahnesinin bir parçası.
Aradan geçen sekiz yılda Hamada’nın konumu tamamen değişti. 2018’de ilk dünya şampiyonluğunun peşindeyken sonrasında dünya sıralamasının zirvesine çıktı, Olimpiyat şampiyonu oldu ve uluslararası judonun en çok incelenen newaza uzmanlarından birine dönüştü. Dünya Judo Turu’nda Tokyo, Düsseldorf ve Antalya’daki büyük ödül zaferleri de dâhil olmak üzere altı galibiyet elde etti. Altın madalyaya ulaşamadığı dönemlerde bile önemli dereceler toplamayı sürdürdü.
Hamada’nın hangi koşullarda zorlanabileceğini en net gösteren rakiplerden biri Madeleine Malonga’ydı. Fransız judocu, 2019 Dünya Şampiyonası’nın Tokyo’daki finalinde o-soto-gaeshi tekniğiyle ippon alarak Hamada’yı mağlup etti. İki judocu 2021 Dünya Ustalar Şampiyonası’nın Doha’daki finalinde yeniden karşılaştığında da kazanan Malonga oldu; bu kez o-soto-gari tekniğiyle waza-ari elde etti. Böylece iki büyük final, Hamada’nın belirleyici anı yerde kurmasına izin vermeyen ayakta mücadelelerle sonuçlandı.
Ancak üçüncü büyük karşılaşma, Hamada’nın tüm özelliklerini bundan daha iyi gösteremezdi.
Malonga üçlemesi ve kusursuz Olimpiyat yanıtı
Hamada ile Malonga, 2021 Tokyo Olimpiyatları’nda yeniden karşılaştığında ortam son derece gergindi. Hamada ev sahibi ülkede Olimpiyat mücadelesi veriyor, Malonga ise önceki iki büyük finalde onu mağlup etmiş bulunuyordu. Fransız judocu karşılaşmanın hemen başında o-uchi-gari denedi ve mücadele yere taşındı.
Çoğu judocu için bu durum, ayakta yapılan başarısız bir saldırının devamı anlamına gelirdi. Hamada içinse tam tersine bir fırsattı.
Japon sporcu anında tepki verdi, newaza içinde kontrolü ele geçirdi ve rakibini bastırarak ippon aldı. Malonga’nın önceki iki büyük karşılaşmada Hamada’nın karar verici hamle yapmasını engellediği alan, bu kez Japon judocunun Olimpiyat zaferini ilan ettiği yer oldu. Ayakta başlayan saldırı ile ardından gelen yer mücadelesi arasındaki geçiş o kadar hızlıydı ki iki bölüm neredeyse birbirinden ayrılmadı.
Hamada, 78 kiloda Olimpiyat altınını kazanarak dünya ve Asya şampiyonluklarının yanına en büyük madalyayı da ekledi. Tokyo zaferi, onun teknik kimliğini de kesin biçimde ortaya koydu. Daha güçlü atış yapan veya ayakta daha gösterişli mücadele eden judocular elbette vardı; fakat kendi kuşağında, mücadele tatamiye değdiği anda Hamada kadar hızlı ve sürekli tehdit yaratabilen çok az sporcu bulunuyordu.
Üstelik Olimpiyat şampiyonluğu Hamada için kariyerinin nispeten geç bir döneminde geldi. Japon judocu, en üst düzeyde birçok yıldızdan daha geç yükselmesinin ardından 30 yaşında Olimpiyat şampiyonu oldu. Bu nedenle kariyerinin uzunluğu daha da dikkat çekici. Hamada, genç yaşta parlayıp üstünlüğünü korumaya çalışan bir yıldızdan ziyade, 20’li yaşları boyunca dünya seviyesine yükselen ve 30 yaşını geçtikten sonra kariyerinin en büyük unvanını kazanan bir sporcu oldu.
Olimpiyat altını emeklilik anlamına gelmedi
Tokyo, Hamada için doğal bir final olabilirdi; ancak Japon judocu mücadeleyi bırakmadı. 2022’de Tokyo Büyük Ödülü’nü gümüş madalyayla tamamladı ve aynı yıl Taşkent’teki Dünya Şampiyonası’nda beşinci oldu. 2023’te Antalya’da bir büyük ödül gümüşü daha kazandı, Doha’daki Dünya Şampiyonası’nda yine madalya mücadelelerine kaldı ve bir kez daha beşinci sırada yer aldı.
Dünya ve Olimpiyat altınlarının yanında bu beşincilikler kolayca gözden kaçabilir. Oysa bu dereceler Hamada’nın dayanıklılığını gösteriyor. Dünya şampiyonluğundan dört ve beş yıl sonra bile kadınlar judosunun fiziksel açıdan en zorlu sıkletlerinden birinde Dünya Şampiyonası’nın son bölümüne ulaşmayı başardı.
Hamada’nın uzun kariyeri, 78 kilodaki büyük değişim dönemine de yayıldı. Mayra Aguiar, Audrey Tcheumeo, Natalie Powell ve Malonga dönemlerinde mücadele etti; ardından yeni kuşağın yükselişine de tanıklık etti. Böyle uzun bir dönemde uzmanlaşmış bir stili koruyabilmek için sürekli uyum sağlamak gerekir. Rakipler görüntü analizleri, deneyim ve özel taktik planlarla Hamada’nın oyununa hazırlanıyordu. Olimpiyat şampiyonu olduğu dönemde uluslararası seviyede hiç kimse onun newaza gücünden habersiz değildi.
Ne var ki neyle karşılaşacağını bilmek, onu durdurmayı kolaylaştırmıyordu.
Hamada’nın modern judodaki yerini en iyi anlatan cümle belki de bu. Rekoru zaten güvence altında: Baku’da dünya şampiyonluğu, Tokyo’da dünya ikinciliği, kendi ülkesinde Olimpiyat şampiyonluğu, Asya şampiyonluğu, dünya sıralamasında birincilik ve birden fazla büyük ödül zaferi.
Ancak onun teknik mirası da en az madalyaları kadar özgün. Hamada, gerçek bir newaza uzmanının tek boyutlu bir oyuna mahkûm olmadan en üst seviyede başarıya ulaşabileceğini gösterdi. Geniş yer mücadelesi repertuvarı ve olağanüstü geçişleri sayesinde tatamide geçen her saniyeyi rakipleri için tehlikeli hâle getirdi.
Shori Hamada, 36 yaşında kariyerini sürdürürken Baku 2018 ile 2026 Dünya Şampiyonası arasında sıra dışı bir bağ kuruyor. Sekiz yıl önce Azerbaycan’dan kariyerinin ilk dünya şampiyonluğuyla ayrılmıştı. Sonrasında ise Japonya’nın seçkin newaza uzmanı olmaktan çıkıp Olimpiyat şampiyonuna ve kendi kuşağının en belirleyici yer mücadelesi ustalarından birine dönüştü.
